Toàn cảnh Hội thảo

Với mục tiêu nhằm tiếp tục nâng cao và phát huy hơn nữa những thành quả đã đạt được trong xây dựng NTM ở các giai đoạn trước (2021-2015, 2016-2020, 2021-2025), tạo bước chuyển biến mới phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần tích cực thực hiện các mục tiêu chung của cả nước trong giai đoạn mới. Bộ Nông nghiệp & Môi trường đã xây dựng dự thảo Quyết định quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn NTM, xã đạt chuẩn NTM hiện đại và tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 – 2030 để trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.

Trên cơ sở kế thừa các nội dung của Quyết định 18/2022/QĐ-TTg ngày 02/08/2022 (được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định 03/2024/QĐ-TTg ngày 07/3/2024) về ban hành quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận địa phương đạt chuẩn NTM, đạt chuẩn NTM nâng cao, đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025. Dự thảo Quyết định có một số điểm mới như sau:

Về hình thức ban hành: Dự thảo mới là Quyết định quy định trực tiếp (Không ban hành quy định kèm theo).

Về kết cấu chung: Các chương nội dung chính của dự thảo Quyết định không tổ chức thành các mục nhỏ mà chỉ sắp xếp trong các điều. Nội dung của từng điều, khoản, điểm cũng được tổ chức lại theo hướng rõ nội dung, nhiệm vụ và chủ thể thực hiện trong từng điều, khoản, điểm cụ thể. Do vậy, tổng số điều trong toàn bộ Quy định đã giảm 16 điều (từ 33 điều tại Quyết định số 18/2022/QĐ-TTg xuống còn 17 điều), trong đó lược bỏ 09 điều liên quan đến cấp huyện (thực hiện đối với cấp huyện hoặc do cấp huyện thực hiện).

Về phạm vi điều chỉnh: Để phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, trong dự thảo Quyết định đã lược bỏ đối tượng huyện, thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh (Điều 1). Theo đó, về điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận cũng lược bỏ đối tượng huyện đạt chuẩn NTM, NTM nâng cao và thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM. Về phạm vi thực hiện cũng có điều chỉnh cho phù hợp với Bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2026-2030 đã được quy định tại Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ; theo đó, thực hiện đánh giá đối với xã đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại và tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030; không thực hiện đối với xã đạt chuẩn NTM nâng cao.

Về nguyên tắc thực hiện: Bổ sung năm công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM (của năm đó hay năm trước liền kề); bổ sung trách nhiệm rà soát, đánh giá việc duy trì, nâng cao chất lượng sau khi được công nhận đạt chuẩn để đảm bảo chất lượng xây dựng NTM.

Về điều kiện xét, công nhận: Trong dự thảo Quyết định này, đã lược bỏ điều kiện “Không có nợ đọng xây dựng cơ bản thuộc Chương trình MTQG xây dựng NTM trên địa bàn” và “Xã không phức tạp về an ninh, trật tự theo quy định” đối với việc xét, công nhận xã đạt chuẩn NTM/NTM hiện đại; lược bỏ điều kiện “Không có nợ đọng xây dựng cơ bản thuộc Chương trình MTQG xây dựng NTM trên địa bàn” đối với việc xét, công nhận cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM.

Về điều kiện xét, thu hồi quyết định công nhận: Trong dự thảo Quyết định này, đã quy định điều kiện thu hồi về số lượng tiêu chí không đạt được cụ thể (03 tiêu chí trở lên đối với xã đạt chuẩn NTM), không quy định cụ thể các tiêu chí để đảm bảo việc thực hiện tại các địa phương đều phải chú trọng duy trì đối với tất cả các nội dung tiêu chí. Đối với xã NTM hiện đại, bổ sung thêm quy định về xã bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn NTM hoặc không đảm bảo đạt số tiêu chí xã NTM hiện đại. Tương tự, đối với cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, ngoài việc không đạt 05 điều kiện đối với cấp tỉnh, còn bổ sung thêm trường hợp tỉnh có 10% số xã bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn NTM để đảm bảo chặt chẽ và bao trùm các trường hợp khác nhau có thể xảy ra.

Về trình tự, thủ tục xét, công nhận và công bố: Đối với xã công nhận đạt chuẩn NTM, đạt NTM hiện đại: Điều chỉnh một số bước: (i) Chuyển bước thẩm tra do UBND cấp huyện thực hiện trước đây sang các sở ngành cấp tỉnh được giao phụ trách nội dung tiêu chí thực hiện; (ii) Tổ chức lấy ý kiến hài lòng của người dân được thực hiện sau khi có văn bản thẩm tra của các sở ngành và trước khi gửi Sở Tài nguyên và Môi trường để tổ chức thẩm định; (iii) Trong trường hợp cần thiết, Sở Nông nghiệp và Môi trường có văn bản đề nghị UBND xã bổ sung, làm rõ thông tin và hoàn thiện hồ sơ; (iv) Chủ tịch Hội đồng thẩm định cấp tỉnh xem xét, thành lập Đoàn khảo sát liên ngành kiểm tra thực tế tại địa phương, đảm bảo tinh gọn, hiệu quả (thực hiện đối với các chỉ tiêu, tiêu chí sau khi các sở ngành thẩm tra, thẩm định mà vẫn còn có vướng mắc hoặc thông tin chưa rõ ràng); (v) Thành viên Hội đồng thẩm định cấp tỉnh gồm đại diện lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh; đại diện lãnh đạo các sở, ngành cấp tỉnh được giao hướng dẫn các nội dung tiêu chí và mời một số chuyên gia về một số lĩnh vực liên quan (bổ sung thành phần là chuyên gia nếu thấy cần thiết); (vi) Quy định cụ thể nội dung thẩm tra, thẩm định và thời gian thực hiện ở từng bước để tăng trách nhiệm của các đơn vị có liên quan; (vii) Quy định rõ thành phần hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh để công nhận đối với xã.

Đối với cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM: (i) Bổ sung thêm bước gửi xin ý kiến của các bộ, ngành phụ trách hướng dẫn các điều kiện đối với cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM; (ii) Quy định cụ thể việc họp ở tỉnh để hoàn thiện hồ sơ đối với cấp tỉnh (thành phần, nội dung thảo luận); (iii) Đoàn công tác liên ngành khảo sát thực tế tại địa phương có thể mời một số chuyên gia về một số lĩnh vực liên quan để đánh giá hồ sơ đảm bảo khách quan, khoa học (là các chuyên gia phản biện của Hội đồng thẩm định trung ương); (iv) Quy định rõ việc tổ chức đoàn công tác liên ngành đến đánh giá thực tế tại địa phương và giao VPĐP NTM TW xây dựng báo cáo thẩm tra hồ sơ đối với cấp tỉnh; (v) Quy định rõ thành phần hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ công nhận đối với cấp tỉnh.

Về trình tự, thủ tục xét, thu hồi quyết định công nhận: (i) Bổ sung thời điểm xét, thu hồi quyết định (sau ít nhất 24 tháng); (ii) Bổ sung căn cứ để triển khai quy trình thu hồi quyết định (căn cứ kiến nghị của các cơ quan chức năng dựa vào kết quả kiểm tra định kỳ; kết luận của cơ quan thanh tra, kiểm toán); (iii) Bổ sung thời hạn cho địa phương khắc phục trước khi triển khai quy trình (03 tháng); (iv) Bổ sung bước lấy ý kiến của MTTQ Việt Nam và giảm bước công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng; (v) Bổ sung bước họp Hội đồng thẩm định để xét, thu hồi quyết định.

Về hồ sơ: Thành phần hồ sơ được quy định theo hướng đầy đủ các văn bản cần thiết; giảm bớt các hồ sơ như Báo cáo về tình hình nợ đọng xây dựng cơ bản thuộc Chương trình... cho phù hợp với yêu cầu về nội dung thực hiện; bổ sung thêm yêu cầu về hồ sơ minh chứng theo hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan (nếu có). Bổ sung thêm Báo cáo của UBND xã, cấp tỉnh về kết quả khắc phục những nội dung người dân còn chưa hài lòng theo kiến nghị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp.

Mẫu hồ sơ chỉ quy định mẫu đối với các văn bản có yêu cầu cụ thể về nội dung cần cung cấp; các hồ sơ không yêu cầu về các nội dung cần thiết chỉ quy định đầu mục hồ sơ (không có mẫu) để giảm bớt số lượng mẫu hồ sơ kèm theo. Hình thức của hồ sơ cũng quy định linh hoạt, đối với các văn bản có liên thông trên trục xử lý văn bản thì không cần bản chính. Hình thức nộp văn bản: Có thể chủ động lựa chọn một trong các hình thức: trực tiếp, qua bưu điện hoặc qua hệ thống xử lý văn bản hành chính.

Về tổ chức thực hiện: Bổ sung nhiệm vụ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc tổ chức kiểm tra, đánh giá việc tổ chức xét, công nhận và thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại tại các tỉnh, thành phố; kết quả xây dựng NTM đối với các tỉnh, thành phố đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM để đảm bảo duy trì và nâng cao chất lượng xây dựng NTM sau khi được công nhận, nhằm tăng cường công tác hậu thẩm và nâng cao chất lượng xây dựng NTM sau khi được công nhận đạt chuẩn. Bổ sung trách nhiệm của các Bộ, ngành và các sở ngành cấp tỉnh.

Đồng chí Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ 

 phát biểu tại hội nghị

Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đã nêu khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh sau hợp nhất; công tác triển khai quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận địa phương đạt chuẩn NTM, NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu giai đoạn 2021 – 2025 trên địa bàn tỉnh theo các Quyết định số 18 và Quyết định số 03 của Thủ tướng Chính phủ đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc công nhận không chỉ dừng ở số lượng mà ngày càng chú trọng chất lượng, tính bền vững và sự hài lòng thực chất của người dân. Thông qua hoạt động xét và công nhận, nhiều địa phương trong tỉnh tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí về hạ tầng, môi trường, tổ chức sản xuất, chuyển đổi số, an ninh trật tự và đời sống văn hóa nông thôn. Công tác kiểm tra, giám sát sau công nhận cũng từng bước được tăng cường nhằm bảo đảm giữ vững và nâng cao chất lượng chuẩn NTM. Bên cạnh đó, đồng chí cũng chỉ ra một số khó khăn trong triển khai như: Tiến độ lập hồ sơ ở một số địa phương còn chậm; việc hoàn thiện hồ sơ minh chứng, số liệu phục vụ thẩm tra còn lúng túng; một số tiêu chí, chỉ tiêu khó thực hiện (nước sạch, môi trường, thu nhập, chuyển đổi số,…) cần nhiều thời gian để hoàn thiện,…

Các đại biểu đại diện cho các tỉnh tham gia thảo luận tại hội thảo

Cũng tại hội thảo, các đại biểu đại diện cho các Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh; các đơn vị trong tỉnh phụ trách theo dõi, hướng dẫn thực các tiêu chí và đại diện một số xã đã tích cực tham gia thảo luận sôi nổi về những khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện giai đoạn 2021 – 2025 và đưa ra các kiến nghị đóng góp vào dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận NTM giai đoạn 2026 - 2030.

Đồng chí Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương

kết luận hội thảo

Kết luận buổi hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương đánh giá cao tinh thần tham gia góp ý của các đại biểu và đưa ra các ý kiến giải đáp các kiến nghị của đại biểu các tỉnh, đồng thời, tiếp thu và tổng hợp các ý kiến để trình cấp thẩm quyền sớm hoàn thiện dự thảo Quyết định trình Thủ tướng đảm bảo thời gian theo quy định./.