Qua 5 năm triển khai, Chương trình MTQG xây dựng NTM đạt nhiều kết quả vượt bậc, nhưng vẫn bộc lộ một số hạn chế: tiến độ giải ngân vốn còn chậm (tỷ lệ giải ngân giai đoạn 2021–2024 đạt 80,6%), phân bổ vốn chưa thật sự công bằng giữa vùng miền, một số xã đặc biệt khó khăn chưa có đủ nguồn lực hoàn thành tiêu chí. Công tác giám sát ở cấp xã đôi khi còn hình thức, năng lực cán bộ chưa đồng đều .
Dự kiến từ năm 2026, Chính phủ sẽ trình Quốc hội phê duyệt Chương trình MTQG tích hợp: xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững, nhằm tạo cơ chế quản lý thống nhất, tránh chồng chéo, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Các mục tiêu lớn giai đoạn 2026-2030: 85% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó ít nhất 50% đạt nâng cao, 20% kiểu mẫu. 70% số huyện đạt chuẩn NTM, 30% đạt chuẩn nâng cao. 20 tỉnh/thành hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM. Thu nhập bình quân cư dân nông thôn tăng ít nhất 1,6 lần so 2025 .
Theo đó, định hướng và giải pháp trong giai đoạn tới: Hoàn thiện thể chế, chính sách: Thể chế hóa Nghị quyết số 69-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chính sách đất đai và phát triển nông thôn. Tích hợp tiêu chí NTM với mục tiêu giảm nghèo, gắn với quy hoạch phát triển vùng. Đổi mới cơ chế huy động nguồn lực: Đẩy mạnh hợp tác công – tư, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng nông thôn, chế biến nông sản, du lịch sinh thái. Nâng tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp trong tổng vốn xã hội từ 1,1% hiện nay lên ít nhất 5% vào năm 2030. Chuyển đổi số, kinh tế xanh: Xây dựng hệ thống dữ liệu số quốc gia về NTM, liên thông với cơ sở dữ liệu đất đai, dân cư, thị trường bất động sản. Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, tín chỉ carbon nông thôn, gắn với các cam kết Net Zero 2050. Nâng cao năng lực cộng đồng: Phát triển mô hình làng thông minh, OCOP xanh, hỗ trợ khởi nghiệp nông thôn. Đẩy mạnh tập huấn, đào tạo nghề gắn với thị trường lao động, ưu tiên vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số.
Chương trình NTM giai đoạn tới không chỉ dừng ở việc nâng cao hạ tầng và thu nhập, mà còn hướng tới mục tiêu “nông thôn hiện đại, hội nhập, xanh và công bằng”. Đây sẽ là trụ cột quan trọng để thu hẹp khoảng cách đô thị – nông thôn, nâng cao đời sống người dân và bảo đảm phát triển bền vững.